مراحل و مواد مورد نیاز کشت زعفران

خانه   اخبار   مراحل و مواد مورد نیاز کشت زعفران

خاک مناسب پرورش زعفران:

از آنجاییکه پیاز زعفران مدت نسبتا زیادی (7 – 5 سال) در زمین می ماند. خاک زمین باید سبک یا ترکیبی از شن و رس باشد که پیاز بتواند در این مدت علاوه بر تامین مواد غذایی،در مقابل شرایط خاص منطقه ای نیز مقاومت نماید.
بنابراین جهت رشد و نمو مناسب گیاه و تولید محصول مرغوب و مطلوب زمین های حاصلخیز و زهکشی شده بدون درخت با خاک(لومی، لیمونی، رسی و شنی) و آهک دار که PH آن بین 7-8 باشد بر زمین های شور، فقیر و مرطوب، اسیدی ترجیح داد.

آبیاری:

در نقاط مختلف خراسان بسته به شرایط آب وهوایی از اواسط مهر تا دهه اول آبان ابیاری زعفران شروع می شود. اگر هوا گرمتر باشد ، آبیاری دیرتر و هر گاه سرمای زود رس وجود داشته باشددر اوایل مهر باید مزرعه را آبیاری کردآابیاری زود هنگام باعث افزایش رشد رویشی گیاه می شود و ابیاری دیر هنگام باعث مواجه شدن گلها با یخبندان و سرما زدگی زمستان میشود. اولین آبیاری بسیار مهم می باشد و زمین باید به طور کافی و یکنواخت ابیاری شود،بدلیل اینکه گلها همزمان ظاهرشوند.در زراعت زعفران آبیاری دوم بعد از 4تا5 هفته از آبیاری اول صورت می گیرد .

پس از پایان کاشت پیازهای زعفران که حداکثر تا آخر شهریورماه طول می کشد حدود 15 تا 10 روز بعد از کاشت اقدام به آبیاری مزرعه می نمایند. در نقاط مختلف خراسان بسته به وضعیت آب و هوایی منطقه از اواسط مهر ماه تا دهه اول آبان آبیاری زعفران شروع می شود. با توجه که گل کردن زعفران تا حدودی تابع آب اولیه می باشد لذا برای اینکه برداشت زعفران با مشکل مواجه نشود آب اول را در بین قطعات با فاصله چند روز تقسیم می کنند تا بدین وسیله دوران اوج گلدهی قطعات با یکدیگر همزمان نباشد.آب اول زعفران خیلی مهم است و تمام نقاط زمین باید بطور کافی و یکنواخت آب بخورد تا گلهای یک قطعه با هم و هم زمان بیرون آیند بعد از گاورو شدن مزرعه برای سله شکنی از کج بیل و چهار شاخ فلزی یا گاو آهن ایرانی با عمق کم استفاده می شود متعاقب آن زمین را ماله می کشند. سله شکستن زمین باعث می شود که جوانه های گل با سهولت بیشتری از خاک بیرون آمده و رشد قوی و مطلوبی داشته باشند.پس از آبیاری اول بفاصله 15 – 20 روز بعد از آن اولین گلهای زعفران ظاهر می شوند بدیهی است که مزرعه زعفران در سال اول محصول قابل توجهی نمی دهد. از اوایل فروردین تا زمانیکه رنگ برگها به زردی مایل شود هر 12 – 6 روز یکبار آبیاری انجام می شود.باید توجه داشت که بعد از وجین یک نوبت آبیاری به تاخیر بیفتد تا علف های هرز از بین رفته و مجددا سبز نشوند. آب آخر در درشت شدن پیاز موثر است.

سله شکنی:

بعد از آبیاری اول به محض گاورو شدن زمین سطح مزرعه باید سله شکنی شود بنحوی که پیازها صدمه نبینند بهترین وسیله سله شکنی کج بیل و بیل شیار دار و گاوآهن ایرانی و کولتیواتر است.
سله شکنی باعث می شود که گلها بآسانی از خاک بیرون آمده و کود حیوانی با خاک مخلوط گردد. در مواقعی که زارع نتوانسته باشد بزمین خود کود دهد قبل از انجام آبیاری می توان کود لازم را در سطح خاک پخش نموده و با شخم سطحی با خاک مخلوط نمود و بعد از این عمل که در واقع حکم سله شکنی را دارد جهت هموار نمودن زمین و چسباندن خاک به پیازها زمین را ماله می کشند.

وجین علف های هرز:

علف های هرز از طریق رقابت با گیاه زعفران از نظر آب و مواد غذایی و نور خورشید سبب کاهش محصول می شود علاوه بر این ممکن است در مراحل کاشت و برداشت زعفران مزاحمت های ایجاد و میزبان تعدادی از بیماریها و حشرات باشد. وجین مزرعه در هر موقع که علف های هرز رشد کردند ضروری است در مزارع زعفران اولین وجین بعد از آبیاری دوم انجام و این وجین باعث از بین رفتن علف های هرز مزرعه زعفران می گردد.
بطور معمول اولین وجین زعفران بعد از برداشت گلها و دومین آن در صورت لزوم به فاصله در حدود یک ماه قبل از آب سوم انجام می شود. در مورد مبارزه شیمیایی با علف های مزرعه باید توجه کرد که چون اثر این علف کش ها بر روی گیاه آزمایش نشده لذا باید حتی الامکان به هنگام رشد بوته های زعفران از مصرف علف کش های شیمیایی خودداری شود.

عملیات به زراعی زعفران:
برای بازدهی بیشتر محصول زعفران و ارتقاء کمی و کیفی آن باید به عوامل زیر متوصل شد:

1 – زمین اتخاب شده برای کاشت زعفران باید حاصلخیز بوده و غنی از مواد غذایی و آلی باشد.
2 – پیازهای درشت و سالم عاری از هر گونه بیماری و آلودگی برای کشت مزرعه انتخاب شود.
3 – ردیف کاری به جای کپه کاری نتیجه بهتری می دهد و عملیات ماشینی را در داخل مزرعه سهل و آسان می کند.

4 – از پیازهای خشکه کن و محافظت شده در شرایط خشک و خنک و تهویه شده استفاده شود.

5 – در هنگام استراحت تابستانی گیاه زعفران از آبیاری آن خودداری شود.

6 – در عمق کاشت پیازها دقت شود که در مناطق سردسیر 20 – 15 سانتیمتر و در مناطق معتدل 15 – 10 سانتیمتر کمتر نباشد.

7 – حتی الامکان در موقع خواب تابستانه با علف های هرز مبارزه شود.
8 – چون هرساله پیازها به سطح خاک نزدیک می شوند افزودن لایه ای معادل 2 – 3 سانت متر از کود و خاک و خاکستر سبب حفاظت بیشتر پیازها از تنش های محیطی شده و در عین حال مواد مغذی بیشتری به گیاه می رسد.
9 – بهنگام تهیه زمین از اضافه کردن کودهای حیوانی بهمراه کودهای شیمیایی پرهیز شود.

10 – پس از آبیاری سله شکنی زمین ضرورت کامل دارد تا گلها بآسانی بتوانند از خاک بیرون آیند منتهی باید دقت کرد که عمق سله شکنی طوری نباشد که به پیازهای زعفران آسیب برسد.
11 – مبارزه با جوندگان بخصوص انواع موش از اهمیت زیادی برخوردار است هرگونه سهل انگاری در این خصوص باعث از بین رفتن محصول و استقرار موشها در زمین می گردد.
12 – برداشت گل در ساعات اول روز (4 – 9 صبح) موقعی که گلها بصورت غنچه باشند باید انجام شود.
13 – در خشک کردن گلها باید دقت شود تا رنگ و عطر دلپذیر زعفران محفوظ بماند.
14 – بهترین روش خشک کردن زعفران روش توسینگ یا خشک کردن اسپانیایی است که بوسیله هیتر و الک نسوز انجام می شود.
15 – بالاخره زعفران باید در ظروف در بسته فلزی، چوبی قلع دار یا شیشه ای در دار دور از نور و رطوبت و حرارت نگهداری شود.

روش کاشت ،تاریخ و فواصل کاشت :

در ایران پیاز زعفران را از موقع خزان زعفران یعنی اوایل خرداد تا اواسط مهر میتوان کشت نمود . ولی بهترین زمان کشت پیاز زعفران اواسط مهر و اوایل آبانماه است. بهتر است از کشت پیاز در تیر ماه و اوایل مرداد ماه خود داری شود. فواصل ردیفهای کاشت پیاز معمولا” 25تا 30 سانتیمتر از هر طرف می باشد.

عمق کاشت پیاز معمولا” بین 15 تا20 سانتیمتر که حتما” باید در موقع کاشت قسمت سر پیاز روی خاک قرار گیرد .عمق 20 سانتیمتر باعث جلو گیری از سرما زدگی و همچنین گرما زدگی در تابستان برای گیاه می شود.

برداشت محصول :

برداشت گل و جدا سازی کلاله ها مهمترین پارامتر در مورد کیفیت زعفران نحوه خشک کردن کلاله آن است که می بایست در محیط تمیز و در زمان کوتاه ( حدود 2 الی 3 ساعت ) و در دمای حدود 50 تا 60 درجه سانتیگراد در اون الکتریکی انجام می گیرد . روش خشک کردن اسپانیایی ( الک – هیتری ) در مرتبه بعدی است و پس از آن روش خشک کردن با مایکروویو می باشد .

در حال حاضر کلیه مراحل برداشت گل و جداده سازی کلاله ها و فن آوری زعفران با دست صورت می گیرد .
کلاله سه شاخه زعفران مهمترین بخش تجاری آن است این بخش از گل حاوی مواد چرب . املاح معدنی و موسیلاژ است . عطر و بوی زعفران به علت وجود اسانس بیرنگ تروپن دار و یک ترکیب اکسیژن دار همراه با سینئول به نام سافرا نال می باشد . و طعم زعفران مربوط به هتروزید تلخ پیکرو کروسین است . ماده رنگین زعفران مربوط به وجود ماده ای به نام کروسین می باشد .

در ایران پس از ابیاری اول بعد از 2تا3 هفته بسته به درجه حرارت هوا گلها ظاهر می شوند.در هوای نسبتا” گرم گلها دیرتر و در هوای نسبتا” سرد و در زیر سایه درختان گلها زودتر ظهور پیدا می کنند.

معمولاً دوره گلدهی این گیاه بین 15تا20 روز طول می کشد ودوره برداشت گیاه بین 10تا15 روزاست. برداشت گل زعفران در سرتاسر دنیا فقط با دست صورت می گیرد .بهترین زمان برداشت کلاله زعفران صبح خیلی زود قبل از افتاب و قبل از باز شدن غنچه هاست .

Comments are closed.